SGK’dan elden maaş ödeyen işverene ağır yaptırım: Ceza 396 bin TL’yi bulabilir

Çalışanın gerçek maaşının yalnızca bir kısmının bordroya yansıtılması, geri kalan tutarın ise elden verilmesi hem işçi hem de kamu açısından önemli kayıplara neden oluyor.

“Kayıtlı kayıt dışılık” olarak değerlendirilen bu yöntemin, çalışanların prime esas kazançlarının düşük gösterilmesine yol açtığı belirtiliyor. Bu durum; emekli aylığı, kıdem tazminatı, işsizlik ödeneği, geçici iş göremezlik ödeneği ve diğer sosyal güvenlik haklarının daha düşük hesaplanmasına neden olabiliyor.

Uygulama aynı zamanda vergi ve sigorta primi kaybına da yol açıyor.

Bankadan ödeme zorunluluğunun kapsamı genişletildi

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Başuzmanı İsa Karakaş, ücret ve tazminat ödemelerinin kayıt altına alınması amacıyla farklı iş kanunlarında önemli düzenlemeler yapıldığını belirtti.

Borçlar Kanunu, Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu ve İş Kanunu kapsamındaki ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemelerin belirli şartlarda banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Bankadan ödeme uygulaması ilk olarak 2009 yılında en az 10 çalışanı bulunan işyerlerini kapsıyordu. Çalışan sayısı sınırı 2016 yılında 5’e, 1 Temmuz 2025’ten itibaren ise 3’e düşürüldü.

Buna göre Türkiye genelinde en az 3 işçi, gazeteci veya gemi adamı çalıştıran işverenlerin, çalışanlara yapacakları net ücret ve benzeri ödemeleri banka üzerinden gerçekleştirmesi gerekiyor.

Ödeme açıklamasında ücretin niteliği belirtilmeli

Banka şubesinin bulunmadığı veya banka aracılığıyla ödeme yapılmasının mümkün olmadığı bölgelerde ödemeler PTT şubeleri üzerinden gerçekleştirilebiliyor.

Ancak ödeme yapılırken gönderilen paranın maaş, ücret, prim, ikramiye, tazminat veya telif ödemesi olduğunun işlem açıklamasında açıkça belirtilmesi gerekiyor.

Ödeme açıklamasında belirsiz veya ödemenin niteliğini göstermeyen ifadeler kullanılması, denetimlerde işveren açısından sorun oluşturabiliyor.

Her çalışan ve her ay için ayrı ceza uygulanıyor

Banka üzerinden ödeme zorunluluğunu yerine getirmeyen işverenlere uygulanacak cezalar, çalışanların tabi olduğu kanuna göre değişiklik gösteriyor.

İsa Karakaş’ın paylaştığı bilgilere göre 2026 yılında uygulanabilecek idari para cezaları şöyle:

• Normal işçi başına her ay 2 bin 734 TL
• Gemi adamı başına her ay 36 bin 211 TL
• Gazeteci başına her ay 45 bin 278 TL

Cezaların, yükümlülüğe aykırılığın devam ettiği her ay ve ödeme yapılmayan her çalışan için ayrı ayrı hesaplanabileceği belirtiliyor.

SGK cezası 396 bin 360 TL’ye ulaşabilir

Yaptırımlar yalnızca banka üzerinden ödeme yapılmaması nedeniyle kesilen idari para cezalarıyla sınırlı kalmıyor.

Karakaş, maaş bordrosunda çalışanın imzasının bulunmaması ve ödemenin banka kayıtlarıyla da ispatlanamaması durumunda bordro ve işyeri kayıtlarının geçerliliğinin tartışmalı hale gelebileceğini ifade etti.

İnceleme sonucunda fiilin niteliğine ve işverenin kayıt tutma yükümlülüğüne göre SGK tarafından uygulanacak idari para cezasının 396 bin 360 TL’ye kadar çıkabileceği bildirildi.

Çalışanın emekli maaşını ve tazminatını düşürüyor

Gerçek ücretin SGK’ye eksik bildirilmesi, çalışanın yalnızca mevcut gelirini değil gelecekte alacağı sosyal güvenlik ödemelerini de etkiliyor.

Prime esas kazancın düşük gösterilmesi halinde çalışanın emekli aylığı ve kıdem tazminatı daha düşük hesaplanabiliyor. İşsizlik maaşı, rapor parası ve bazı sosyal güvenlik ödemelerinde de hak kayıpları yaşanabiliyor.

Uzmanlar, işverenlerin ücretlerin tamamını bordroya yansıtması, yasal kesintileri doğru hesaplaması ve ödemeleri banka veya şartların oluşması halinde PTT üzerinden açıklamalı şekilde gerçekleştirmesi gerektiğini vurguluyor.