“Bildirim Anksiyetesi” ve Yanılsamalı Titreşimler
“Bildirim Anksiyetesi” ve Yanılsamalı Titreşimler
Gelişen teknoloji bize binbir türlü kolaylık vaat etti: Dünyanın öbür ucundaki bilgiye saniyeler içinde ulaşmak, kilometrelerce uzaktaki sevdiklerimizle anında görüntülü konuşmak, işlerimizi oturduğumuz yerden halletmek… Ancak tüm bu nimetlerin yanında, insanlık tarihinin en tuhaf, en gizemli ve bir o kadar da çileli nörolojik salgınlarından birini de hayatımıza sinsice soktu: Hayalet Titreşim Sendromu (Phantom Vibration Syndrome).
Senaryoyu eminim hepiniz en az bir kez, hatta muhtemelen günde birkaç kere tecrübe ediyorsunuzdur. Yolda yürürken, masa başında çalışırken ya da bir otobüs koltuğunda dalgın dalgın otururken aniden kot pantolonunuzun sağ cebinde, tam uyluk kemiğinizin üzerinde net bir kıpırdanma hissedersiniz. Bir "vızzz" sesi duyulmaz belki ama o sarsıntı, o dijital çağrının sıcaklığı bacağınıza yayılır. Kalbiniz hafifçe hızlanır; "Acaba kim yazdı?", "Önemli bir e-posta mı geldi?", "Yoksa o beklediğim mesaj mı düşeceğdi?" heyecanıyla eliniz refleks olarak cebe kayar.
Telefonu çıkarırsınız, ekranı açarsınız ve… Sıfır bildirim. Ne bir mesaj, ne bir arama, ne de uygulamanın masum bir güncelleme uyarısı. Ekran, karanlık ve duyarsız bir cam parçası olarak yüzünüze bakar.
İşte o an, modern insanın kendi bedeni tarafından dolandırıldığı o trajikomik saniyedir. Bacağınız size yalan söylemiştir. Zihniniz, cebinizdeki o minik cihazın her an bir reaksiyon vermesine o kadar şartlanmıştır ki kaslarınızın en ufak seğirmesini, kumaşın bacağınıza sürtünmesini ya da kan akışınızdaki minik bir dalgalanmayı bile "bana bildirim geldi" diye yorumlamaya başlamıştır. Biyolojimiz, teknolojiye o kadar gönüllü bir kölelikle teslim olmuştur ki cihaz çalmadığında bile kendi kendine sinyal üreterek o beklenen uyarılmayı yaratır.
İşin daha absürt tarafı ise ekranda hiçbir şey göremeyince yaşadığımız o hafif hüzün ve kırgınlıktır. "Beni kimse aramıyor mu yani?", "Dünya bensiz mi dönüyor?", "Neden kimse bana bir şey yazmadı?" düşünceleriyle insan kendi yalnızlığıyla baş başa kalır. Hatta sırf o hayalet titreşimin mahcubiyetini üzerimizden atmak için, sanki gerçekten bir şey kontrol ediyormuş gibi yapıp havaya girenlerimiz az değildir. Yanımızdakiler "Deli mi bu, niye durduk yere telefonunu çıkarıp baktı?" demesin diye borsa grafiklerine bakar gibi ciddiyetle ekranı kaydırır, sonra çaktırmadan telefonu tekrar cebe postalarız.
Sürekli tetikte olma hali, "missed opportunity" (fırsatı kaçırma) korkusu ve dijital dünyanın hızı; sinir sistemimizi adeta kabloları soyulmuş bir elektrik panosuna çevirdi. Cebimizde taşıdığımız şey bir iletişim aracı olmaktan çıkıp bizi her an göreve çağırabilecek hayali bir alarm cihazına dönüştü.
Neticede, kendi bacağımızın yarattığı bu dijital illüzyonlarla yaşayıp gidiyoruz. Bir dahaki sefere cebinizde o hayali titreşimi hissettiğinizde hemen elinizi cebe atmayın. Derin bir nefes alın, bacağınıza hafifçe vurun ve kendi kendinize fısıldayın: "Sakin ol şampiyon; dünya hâlâ aynı dünya ve muhtemelen yine kimsenin sana acil bir ihtiyacı yok."