ŞÜKÜR BİLİNCİ

 ŞÜKÜR BİLİNCİ

Çok hoşuma giden “İsfahani’nin tarifine göre şükür, hizmet, övgü ve dua ile nimeti verene teşekkür etmek, aynı seviyede olana karşılık vermek, kendinden düşük olana yardım etmektir. Ragıb el-İsfahani üç türlü şükürden bahseder.

1-KALP İLE ŞÜKÜR: Nimeti hatırda tutmak,

2-DİL İLE ŞÜKÜR: Nimeti vereni övgüyle anmak,

3-TÜM ORGANLARLA ŞÜKÜR: Nimet sahibine lâyık olduğu şekilde karşılık ibadet ve kulluk yapmaktır. Ona göre Sebe suresinin 13. ayetinde geçen, ‘Ey Davud ailesi! Şükür için çaba gösterin’ mealindeki ifade ile şükrün bu üç çeşidine işaret edilmiştir. İsfahani, diğer bir açıdan şükrü yine üçe ayırır.

 1-Kendinden üstte olanı görüp Allah’a şükür

2-Hizmet, övgü ve dua ile aynı seviyede olana iyiliğe iyilikle karşılık vermek

3-Kendisinden aşağı seviyede olana ise yardım ederek onu ödüllendirmekle şükür.” (1)

Peki, Şükür nedir? Nasıl yapılır? Ailede şükür bilinci nasıl olmalıdır?

“Sözlükte; yapılan iyiliği bilmek ve onu yaymak, iyilik edeni, iyiliğiyle övmek; minnettarlık anlamındaki şükr, terim olarak ‘Allah’tan veya insanlardan gelen nimet ve iyilikten dolayı minnettarlığını ifade etme, nimete söz ve fiille mukabelede bulunma, Allah’a itaat edip günah işlemekten uzak durmak suretiyle nimetin gereğini yapma’ şeklinde tanımlanmıştır.”(2)

Şükür denilince ilk akla gelmesi gereken şey, bizleri yaratan, yaşatan ve rızık veren, iman nimeti ile tanıştıran, kendisini bilme, kendisine kul ve Resül-i Zişan efendimize ümmet eyleyen Yüce Rabbimize yapılacak teşekkürdür. Onun verdiği sayısız nimete karşı öncelikle ibadet ve itaat edip sonra da dua ve niyazla ve verdiklerinden tasadduk ederek şükür gerekir. Rabbimizde şükür konusunda “Kim de şükrederse Allah onu artırır. Kim de nankörlük ederse bilsin ki kendisinedir.” (İbrahim 14/7) buyurmuştur. 

Şükür, hem dua ile hem de fiili olarak kulluk ve ibadet iledir. İbadetini rabbine sunmayan eksik şükür yapmaktadır. Bunun yanında verilen nimetin cinsinden de şükür gerekir. Örneğin kendisine ilim bahşedilen kimse ilminden öğreterek, kendisine mal verilen de zekât ve sadakaları ile şükür etmelidir. Razi, şükür konusunda maddi ve manevi olmak üzere iki türlü nimetten bahsederek söz konusu artışın her iki nimet çeşidini kapsadığını söyler. Çok şükredenlerin daha fazla maddi nimet elde ettikleri görülmektedir. Manevi nimetin artışına gelince bu nimetin zirvesi Allah sevgisidir. Allah’ın nimetlerine nail olan kul sürekli O’nun lütufkârlığı ve nimetlerinin çeşitliliği üzerinde düşünür, bu sayede Allah’a olan sevgisi artar. Daha sonra nimetle ilgilenme düzeyini aşarak nimetin sahibine yükselir, ilgi ve sevgisini O’na yöneltir. Böylece şükür manevî nimetlerin çoğalmasını da sağlamış olur. Râzi’nin bu açıklamasını daha önce Ebu Bekir eş-Şibli, “Şükür nimeti değil nimeti vereni görmektir” şeklinde özetlemiştir. (3)

AİLEDE ŞÜKÜR BİLİNCİ

Aile olarak düşündüğümüzde şükür; kendisi ile iyi geçindiğimiz ülfet ve muhabbet, adalet ve merhamet sahibi bir eş ve çocuklar şükredilmeye layık önemli hususlardır. Aile, eş, çocuklar, mutluluk, sevinç, neslin devamı gibi birçok sebepten dolayı teşekkür gerektiren güzel nimetlerdendir. Aile, şükrümüzü ifa ettiğimiz en önemli yerlerden biridir. Ailede şükür öncelikle bilinçle olup hep beraber Allah’a ibadet etmekle mümkündür. Çocuklarımızı güzel, ahlaklı, inançlı, hamd eden, ibadet ehli yetiştirmek en güzel şükür ifadesidir.

Çocuklarımıza şükür bilinci kazandırmak çok önemli bir miras bırakmaktır. Aile imtihanında binlerce insan yetim, öksüz büyürken, anne baba ne büyük bir şükür vesilesidir. Evladı olmayan yıllarca bu hasretle yanan aileleri düşündüğümüzde rabbimizin bize sağlıklı evlatlar lütfetmesi binlerce kez şükredilmeye dair önemli bir nimettir. Aile, baştan sona şükredilmeye layık büyük bir nimettir. Bu nimeti koruyup kollamak ve en güzel şekilde emanet bilinci ile devam ettirmek şükrün en güzeli olsa gerek. Bir başka açıdan ise kendisine verilen nimetlere şükrün yanında kendisinden daha fazla nimet verilene gıpta etmek, haset etmemek hamd etmek kendinden düşük olana ise şükrederek yardımcı olmak da şükürdür. Memnun olmamak, sürekli şikâyet etmek şükür etmekten ayrılmaktır. Hz. Mevlâna, bu gerçeği çok güzel bir şekilde şöyle vurgulamıştır: “Başkalarının bahtiyarlığına imrenme! Çok kimseler vardır ki, senin hayatına gıpta ediyor.” Kâinat emrine sunulmuş en güzel şekilde yaratılan insan olmak neyimize yetmiyor. Hamdolsun imanımız var. Ya, bir de iman bize bahşedilmese idi?

Ayrıca anne, baba ve çocuklar her işte birbirine teşekkür etmeyi öğrenmelidir. Dışarda da teşekkür eden bir birey olmalı bu konuda örnek olmalıdır. Zira buyuruldu ki; “Aza şükretmeyen çoğa da şükretmez; insanlara teşekkür etmeyen Allah’a da şükretmez. Allah’ın nimetini her zaman anmak şükür, bunu terk etmek ise nankörlüktür; toplulukta rahmet, tefrikada âfet vardır.” (4)

Bir eş düşünün yolda, iş yerinde, sokakta, her işinde münasebette olduklarına, herkese teşekkür edip kibar davranıyor. Ama gel gör ki eve gelince kaba, saba, ailesine ilgisiz davranıyor. Alaka yok, nezaketle muamele yok, teşekkür yok bu ailede şükür bilincinden bahsedebilir miyiz? Elbette ki hayır. Nesillere de çok kötü bir örnektir bu. Samimi bir Müslümana da bu tutum yakışmamaktadır. Dışardaki davranışının daha güzelini eş ve ailesine göstermeli ve örnek olmalıdır. Allah’ın resulü gibi aile büyükleri, her anlamda örnek alınmalı, Rabbe şükür ve ibadet gerektiğini ailede göstermelidir. Verilen nimetlerin farkında olmayı hissettirmeli ve gayret içinde olmalıdır.  Son olarak, şükür bizlere neler kazandırır? Kısaca değinmek istiyorum. Mümin şükrederek ailesinde mutlu olur, kalbi huzura erer. Karşılıklı diyaloglar, kaliteli ve seviyeli olur. Teşekkür bilinci, kişileri birbirlerine sevdirir, saygı duymayı kazandırır. Kanaat etmeyi bulunduğu konuma verilen nimetlere karşı farkındalık oluşturur. Kıskançlıktan kişiyi kurtarır. Kendisi ile barışık hale getirir.

Zira her halimize şükretmeli ailemizde şükür bilinci oluşturmalı, Seccade, tespih, namazımız, duamız çocuklarımıza örnek olmalı evinde Kur’an okunan dinlenen hadis dersleri yapılan güzel ortamlar oluşturmalı ve evimizi cennetten bir köşe yapmalı şükrün ifa edildiği yer olmalıdır.

Mümin, bulunduğu yeri ve konumu ailesini, bulunduğu makamını, nimetleri benimseyip sevmeli ve şükretmelidir. Ailede şükretmek çok önemli bir bahtiyarlıktır. Rabbim bizlere göz aydınlığı eş ve nesiller bahşeylesin. Her anını verdiği binlerce nimete karşı şükrederek geçiren kullardan eylesin.

                    Mehmet METE

 Sanatçı/Yazar/Emekli İmam Hatip

Dipnotlar :

1- Müfredat Şükür mad. ez- Zeri-a- ila Mekarimi-ş Şeria s-279

2-Firuzâbâdi, el-Ḳamusü’l-muḥiṭ, “şkr” md.; DİA Şükür mad. Çağrıcı Mustafa, c.39 sh-259-261

3- Kuşeyri, II, 492

4- Müsned, IV, 278, 375; Tirmizi, Birr, 35